UNIT 10. PLANET EARTH_TIẾNG ANH 9 GLOBAL SUCCESS

VOCABULARY

Stt	Word	Type	Pronunciation	Meaning
1	affect	(v)	/əˈfekt/	gây ảnh hưởng
	E.g. Your opinion will not affect my decision. Ý kiến của bạn sẽ không ảnh hưởng đến quyết định của tôi.
2	appreciate	(v)	/əˈpriːʃieɪt/	đánh giá cao
	E.g. His talents are not fully appreciated in that company. Tài năng của anh ấy không được đánh giá cao ở công ty đó.
3	climate change	(n)	/ˈklaɪmət tʃeɪndʒ/	biến đổi khí hậu
	E.g. These policies are designed to combat the effects of climate change. Những chính sách này được thiết kế để chống lại tác động của biến đổi khí hậu.
4	droppings	(n)	/drɒpɪŋz/	phân (động vật)
	E.g. We found mouse droppings in the garage. Chúng tôi tìm thấy phân chuột trong nhà để xe.
5	essential	(adj)	/ɪˈsenʃl/	thiết yếu
	E.g. Experience is essential for this job. Kinh nghiệm là điều thiết yếu cho công việc này.
6	ecological balance	(n)	/ˌiːkəˈlɒdʒɪkl ˈbæləns /	cân bằng sinh thái
	E.g. Only planned and particularly sustainable management can guarantee the ecological balance of forests in the long term. Chỉ có sự quản lý có kế hoạch và đặc biệt bền vững mới có thể đảm bảo cân bằng sinh thái của rừng về lâu dài.
7	fascinating	(adj)	/ˈfæsɪneɪtɪŋ/	thú vị, hấp dẫn
	E.g. The results of the survey made fascinating reading. Kết quả của cuộc khảo sát đã tạo nên sự hấp dẫn cho người đọc.
8	fertilizer	(n)	/ˈfɜːrtəlaɪzər/	phân bón
	E.g. He spread fertilizer on the field with a rake. Anh ta rải phân bón trên cánh đồng bằng một cái cào.
9	food chain	(n)	/’fu:d tʃeɪn/	chuỗi thức ăn
	E.g. Most biological activity is concentrated near the surface of the ocean, where there is a lot of sunlight to support marine food chains. Hầu hết hoạt động sinh học đều tập trung gần bề mặt đại dương, nơi có nhiều ánh sáng mặt trời để hỗ trợ chuỗi thức ăn biển.
10	grassland	(n)	/ˈɡrɑːslænd/	đồng cỏ
	E.g. The cattle are on the grassland. Gia súc đang ở trên đồng cỏ.
11	habitat	(n)	/’ hæbɪtæt/	môi trường sông
	E.g. The panda’s natural habitat is the bamboo forest. Môi trường sống tự nhiên của gấu trúc là rừng trúc.
12	harm	(v)	/hɑːrm/	làm hại
	E.g. Pollution can harm marine life. Ô nhiễm có thể gây hại cho sinh vật biên.
13	landform	(n)	/ˈlændfɔːrm/	địa hình
	E.g. Geomorphology is the science of natural processes of landform formation. Địa mạo là môn khoa học nghiên cứu quá trình hình thành địa hình tự nhiên.
14	nature reserve	(n)	/ˈneɪtʃər rɪzɜːrv/	khu bảo tồn thiên nhiên
	E.g. The area has been designated a nature reserve. Khu vực này được chỉ định là khu bảo tồn thiên nhiên.
15	observe	(v)	/əb’zɜːrv/	quan sát, chú ý
	E.g. Have you observed any changes lately? Bạn có quan sát thấy bất kỳ thay đổi nào gần đây không?
16	orbit	(v, n)	/ˈɔːrbɪt/	quay quanh quỹ đạo, quỹ đạo
	E.g. The spaceship made an orbit around the moon. Tàu vũ trụ đã thực hiện một quỹ đạo quanh mặt trăng.
17	outer space	(n)	/ˌaʊtər ˈspeɪs/	ngoài vũ trụ
	E.g. In outer space, there are many high-energy particles, and the irradiation very intensive. Ngoài vũ trụ, có rất nhiều hạt nâng lượng cao và bức xạ rát mạnh.
18	pesticide	(n)	/ˈpestɪsaɪd/	thuốc trừ sâu
	E.g. The pesticides that fanners spray on their crops kill pests, but they can also damage people’s health. Thuốc trừ sâu mà nông dân phun lên cây trồng có thể tiêu diệt sâu bệnh nhưng cũng có thể gây hại cho sức khỏe con người.
19	pole	(n)	/pəʊl/	cực (Trái đất)
	E.g. Most weather satellites are stationed over the Equator or travel over the poles. Hầu hết các vệ tinh thời tiết đều được đặt ở vùng Xích đạo hoặc di chuyển qua các cực.
20	preserve	(v)	/prɪˈzɜːrv/	bảo tồn, bảo vệ
	E.g. She was determined to preserve her independence and way of life. Cô ấv quyết tâm bảo vệ sự độc lập và lối sống của mình.
21	threat	(n)	/θret/	nỗi đe doạ
	E.g. Many wild plants are under threat of extinction. Nhiều loài thực vật hoang dã đang bị đe dọa tuyệt chủng.
22	vital	(adj)	/’vaɪtl/	quan trọng, thiết yếu
	E.g. Patience and a cool head are vital for investors. Kiên nhẫn và bình tĩnh rất quan trọng đối với các nhà đầu tư.
23	universe	(n)	/ˈjuːnɪvɜːrs/	vũ trụ
	E.g. As far as we know, the entire universe was created in the big bang. Như chúng ta biết, toàn bộ vũ trụ được tạo ra từ vụ nổ lớn.

WORD FORMATION

Words	Related words	Transcription	Meaning
affect (v) /əˈfekt/ gây ảnh hưởng	effect (n)	/ɪˈfekt/	sự ảnh hưởng
affect (v) /əˈfekt/ gây ảnh hưởng	affection (n)	/əˈfekʃn/	sự ảnh hưởng, sự gây ảnh hưởng, sự yêu mến, tình cảm
appreciate (v) /əˈpriːʃieɪt/ đánh giá cao	appreciation (n)	/əˌpriːʃiˈeɪʃn/	sự đánh giá cao
	appreciative (adj)	/əˈpriːʃətɪv/	biết đánh giá, biết thưởng thức
	appreciatively (adv)	/əˈpriːʃətɪvli/	khen ngợi, tán dương, tán thưởng
essential (adj) /ɪˈsenʃl/ vô cùng quan trọng	essential (n)	/ɪˈsenʃl/	yếu tố cần thiết
	essence (n)	/ˈesns/	tinh hoa, điều cốt lõi
	essentially (adv)	/ɪˈsenʃli/	về bản chất, về cơ bản
fascinating (adj) /ˈfæsɪneɪtɪŋ/ rất thú vị và hấp dẫn	fascinate (v)	/ˈfæsɪneɪt/	hấp dẫn, thu hút
	fascination (n)	/ˌfæsɪˈneɪʃn/	sự mê hoặc, quyến rũ
	fascinated (adj)	/ˈfæsɪneɪtɪd/	mê hoặc, quyến rũ
	fascinator (n)	/ˈfæsɪneɪtər/	người thôi miên, người quyến rũ
habitat (n) /ˈhæbɪtæt/ môi trường sống của động thực vật	habitable (adj)	/ˈhæbɪtəbl/	có thể ở được
	inhabitable (adj)	/ɪnˈhæbɪtəbl/	có thể ở được, có thể cư trú
	inhabitant (n)	/in’haebitant/	người ở, người cư trú, cư dân
attach (v) /əˈtætʃ/ buộc, gài, đính kèm	attachment (n)	/əˈtætʃmənt/	sự đính kèm
habitable (adj) /ˈhæbɪtəbl/ có đủ điều kiện cho sự sống	habitat (n)	/ˈhæbɪtæt/	môi trường sống, nhà, chỗ ở
	habitation (n)	/ˌhæbɪˈteɪʃn/	sự oet, nhà ở, nơi cư trú
	habit (n)	/ˈhæbɪt/	thói quen, tập quán
	habitual (adj)	/həˈbɪtʃuəl/	thường lệ, quen thuộc, thường dùng
universe (n) /ˈjuːnɪvɜːrs/ vũ trụ	universal (adj)	/ˌjuːnɪˈvɜːrsl/	thuộc vũ trụ
	universality (n)	/ˌjuːnɪvɜːrˈsæləti/	tính chất thuộc vũ trụ, tính chất thuộc thế giới, tính chất thuộc vạn vật
	universally (adv)	/ˌjuːnɪˈvɜːrsli/	cho mọi người, mọi nơi, mọi lúc; khắp; phổ biến
	university (n)	/ˌjuːnɪˈvɜːrsəti/	đại học
harm (v) /hɑːrm/ làm hại	harm (n)	/hɑːrm/	tổn hao, thiệt hại
	harmful (adj)	/hɑːrmfl/	gây hại, có hại
	harmless (adj)	/’ha:mləs/	vô hại, không gây hại
	harmfulness (n)	/ˈhɑːrmflnəs/	sự có hại, tính gây thiệt hại
	harmlessness (n)	/ˈhɑːrmləsnəs/	không gây hại

III. GRAMMAR

Mệnh đề quan hệ không xác định (Non-defining relative clause) là mệnh đề quan hệ được sử dụng để bổ sung, cung cấp thêm thông tin, ý nghĩa cho danh từ đã xác định hoặc đại từ đứng trước nó.

Danh từ đã xác định là danh từ mà khi nhắc đến người nói và người nghe đều biết cụ thể người đó hoặc vật đó là gì. Nó thường là tên riêng, hay bắt đầu bằng tính từ sở hữu (my, his, her…), đại từ chỉ định (this, that, these, those…).

E.g. Peter, Tom, this book, my son…)

Tom, who lives next door, is my best friend.

(Tom. người sống ở cạnh nhà, là bạn tốt của tôi.)

– Không nhất thiết phải có mệnh đề không xác định trong câu, không có nó thì câu vẫn đủ nghĩa. Nó đứng sau danh từ xác định. Mệnh đề được ngăn cách với mệnh đề chính bằng một hoặc hai dấu phẩy.

Trong ví dụ trên, nếu bỏ mệnh đề “who lives next door”, thì ta vẫn hiểu “Tom là bạn tốt của tôi.”

E.g. My grandfather, who is 65 years old now, goes to the gym every day.

(Ông tôi, người năm nay 65 tuổi, đI tập gym hằng ngày.)

John’s mother, who lives in China, is an attractive woman.

(Mẹ của John, người hiện sống ớ Trung Quốc, là một người phụ nữ hấp dẫn.)

Minh, whom I gave the book to, is my younger brother.

(Minh, người mà tôi đưa cuốn sách cho, là em trai tôi.)

PRONUNCIATION

✱ RHYTHM IN SENTENCES

– Khi nói tiếng Anh, chúng ta nhấn vào một số âm tiết cố định trong câu. Sự kết họp giữa các âm được nhấn và âm không được nhấn tạo ra nhịp điêu trong tiếng Anh.

– Các dấu nhấn âm, dấu nhấn từ là các yếu tố khiến tiếng Anh trở nên trầm bổng và giúp người nghe biết được đâu là điểm nhấn ở trong câu để có thể nắm bắt được ý chính thật nhanh và chính xác.

Hãy cùng luyện tập nói các câu sau, chú ý nhấn vào các âm bôi đậm nhé.